تبلیغات
بچه شیعه - سبك زندگی در دنیای امروز
 
بچه شیعه
ما بر سر آن عهد که بستیم نشستیم
درباره وبلاگ


سه چیز را با احتیاط بردار : 1- قدم 2- قلم 3- قسم
سه چیز را پاك نگهدار : 1- جسم 2- لباس 3- خیالات
از سه چیز كار بگیر : 1- عقل 2 - همت 3- صبر
از سه چیز خود را نگهدار : 1- افسوس 2 – فریاد 3- نفرین کردن
از سه چیز پرهیز كن : 1 - دروغ 2 - غیبت 3 - خیانت
سه چیز را هرگز آلوده نكن : 1- قلب 2 - زبان 3- چشم
و اما سه چیز را هیچوقت فراموش نكن : 1- خدا 2- مرگ 3-دوست خوب

مدیر وبلاگ : ز ص
نویسندگان
برچسبها
یکشنبه 18 فروردین 1392 :: نویسنده : ز ص
ضرورت‏ های بحث پیرامون سبك زندگی در دنیای امروز

اما آیا واقعاً ضرورت دارد که ما به این بحث بپردازیم؟ آیا نیاز امروز ماست یا یک سؤالی است كه از آن طرف آب آمده و به قول برخی‏ها، نیازی به رجوع به سؤالات آن نداریم. جوابش این است که نه؛ امروز هم برای ما ضرورت دارد که به بحث سبک زندگی بپردازیم. به چند علّت:

1) ما در دوره و جامعه ای زندگی می کنیم که دچار  نوعی آشفتگی و التقاط فرهنگی هستیم. ماها از یک‏سو تحت تأثیر تمدّن غرب و از سوی دیگر، تحت تأثیر زندگی اجتماعی خودمان در قبل از انقلاب هستیم. از سوی سوّم نگاهی داریم به منابع دینی و متأثّر از منابع دینی هستیم. عوامل دیگری هم در فضای فرهنگی ما مؤثّر است. خلاصه می توان گفت که با یك ملقمه فرهنگی مواجهیم. در حقیقت می شود گفت ما فاقد یک زندگی هستیم که «سبک» خاصّی داشته باشد. بلكه ترکیبی است از عوامل مختلف که یک فضای ناهمگون را در زندگی ما ایجاد کرده است. در حالی كه شرط اوّل در داشتن سبک زندگی، این است که اجزاء و عناصر تشکیل دهنده زندگی فردی و اجتماعی ما، با هم هم‏ساز باشند. همین که هم‏ساز نیست، نشان دهنده این است که ما سبک خاصّی برای زندگی نداریم. پس عامل اوّل، آشفتگی و التقاط فرهنگی ماست.

2) براساس منابع دینی و پایگاه اعتقادی ما، باید میوه باورها و عقاید مان در چگونگی زندگی مان تبلور پیدا کند. سبک زندگی داشتن، لازمه ایمان و اعتقادات ماست. ما یک نوع نگاه به هستی و خودمان و آینده مان داریم و یک نوع آرمان هایی را برای خودمان در زندگی تصویر می کنیم. این آرمان ها و آن جهان بینی و انسان شناسی که ما قائلیم، طبیعتاً یک گونه زندگی خاصّی را می طلبد که متأسّفانه ما این درخت را بی‏میوه داریم و نتایج آن باورها را که باید سبکی خاص و شیوه ای همگون و هم‏ساز در زندگی فردی و اجتماعی مان باشد، نداریم.

3) سوّمین عامل، بحث التقاطی است که خدمت‏تان عرض کردم و لزوم تخلیص. در آیات زیادی از ما خواسته شده که دین تان را خالص کنید. دین تان را خالص کنید، تنها به این معنا نیست که گزاره های اعتقادی تان را از شرک پاک کنید. دین به معنای راه و روش زندگی هم هست. اخلاص در دین، یعنی بیرون‏ریختن عناصر غیر دینی، غیر الهی، غیر مرتبط با اعتقاد و اندیشه مان از فضای زندگی مان. این، به معنای ایجاد یک سبک زندگی خاص است. پس لزوم تخلیص دین هم ما را به بحث سبک زندگی می کشاند.

4) یک نکته هم در خصوص ما طلبه ها و یا حتّی عموم کسانی که به‏عنوان شیعه می خواهند خودشان را مطرح کنند، مهم است و آن، این است که سبک زندگی، یکی از بهترین داعی ها و دعوت کننده ها است به دین. در روایات زیادی به ما توصیه شده که: «کونوا دعاة النّاس بغیر السنتکم». ببینید، آن‏چه که باعث شد بسیاری از افراد در عصر اوّل به اسلام گرایش پیدا کنند، نوع زندگی و سلوکی بود که می دیدند و می پسندیدند و جذب آن نوع زندگی شدند. آن‏چه که می تواند بسیار به‏عنوان تبلیغ بی زبان و دعوت به غیر سخن گفتن در مردم اثر بگذارد و مردم را به دین، به تشیّع و حتّی به فرهنگ خاص ما ایرانی ها جذب کند و نگاه دینی و نگاه ملّی ما با آن هم‏ساز باشد، همین اصلاح سبک زندگی است.


نکته دیگری که می‏توان به سبک زندگی افزود، این است که سبک زندگی، هم در محدوده فعّالیت هایی مثل «نوع کار» و «سرگرمی ها» خودش را نشان می دهد، و هم در علاقه مندی هایی که آدم دارد؛ علاقه مندی هایی که در فضای خانواده دارد، علاقه مندی هایی که به نوع رسانه ها دارد، ... . این ها جز مباحث سبک زندگی قرار می گیرد. حتّی آمده اند سبک زندگی را بالاتر برده و گفته اند: یکی از محورهای سبک زندگی، عقاید سیاسی و اجتماعی انسان است. آدم ها براساس عقاید متفاوت سیاسی و اجتماعی، سبک های زندگی شان هم متفاوت می شود. امور دیگری هم مثل نوع اموال و نوع خرج کردن و پوشیدن و خوردن و ... را می شود جزو این امور حساب کرد؛ حتّی نوع گذران اوقات فراغت. این هم جزو عناصر اصلی سبک زندگی است.

در قرن بیستم، یکی از نکاتی که در بحث سبک زندگی، بیشتر مورد تأکید قرار گرفته، این است که به‏سطح ظاهری نگاه نکنیم و سبک زندگی انسان ها را متفاوت تصوّر کنیم؛ بلکه باید دید این سبک ها، براساس چه نگاه و بینشی و چه نوع تفکّری هست؟ آن نگاه و بینش و تفکّر، عنصر اصلی در فهم سبک زندگی آدم هاست. یعنی در سبک زندگی آدم ها، عنصر کلیدی و مهم، نگرش ها و گرایش های آن هاست.


توجّه ویژه به سبک زندگی در بیانات معصومین

با این بحث طولانی و قدری هم خسته کننده، می خواستم بیشتر به این نکته بپردازم که اگر ما در فضای دینی از سبک زندگی گفت‏وگو می کنیم، اوّلین نکته این است که باید بدانیم در مجموعه بیانات دینی ما، اساساً به خود بحث سبک زندگی و تأثیر مبانی فقهی بر شیوه تعامل با اشیاء و افراد، توجّه خاصّی بوده است.

روایتی را برایتان می خوانم و از این نوع روایات، زیاد است. در جامع الاخبار، صفحه 88 نقل است که پیامبر خدا از اصحاب می پرسند: «أتدرون من التّائب؟» (آیا می دانید تائب کیست؟) اصحاب می گویند: «اللّهم لا». (نه نمی دانیم). حضرت تعبیری می کنند که خیلی قابل تأمّل است؛ می فرمایند: «إذا تاب العبد و لم یرضی الخصماء فلیس بالتّائب». (اگر بنده ای توبه کند و دشمنان را راضی نکند، تائب نیست) «و من تاب و لم یغیّر مجلسه و طعامه، فلیس بالتّائب». (کسی که توبه کند، ولی مجلسش و نشست و برخاستش و خورد و خوراکش تغییر نکند، تائب نیست.) کسی که توبه كند و رفقایش را تغییر ندهد، توبه‏کننده نیست. حضرت همین را می شمرند؛ از عبادت فرد می گویند، از لباسش می گویند، حتّی از رختخواب و پشتی اش می گویند و از بخشش و گشایشش نسبت به دیگران، و این را تا آخر می شمرند. همه‏جا هم می گویند هرکه این تغییرات را نداشته باشد، فلیس بالتّائب.

اوّل نگاه می کنی، می بینی تقابل، تقابل غریبی است. حضرت خودش تعبیر می کند که «توبه کرده»، ولی می گوید «تائب نیست». تفاوت چیست؟ گاهی به‏عنوان یک امر حدوثی به توبه نگاه می شود، گاهی به عنوان یک امر ثبوتی. ثبوتش در «تائب» است، حدوثش با تعبیر «تاب» از آن یاد می شود. آن چیزی که دارند این جا به ما می گویند، این است که اگر هدف آدم عوض شد، اگر مسیر آدم عوض شد، سبک زندگی‏اش عوض می شود. رابطه اش با رفقا عوض می شود. این دیگر نمی تواند با آدم های قبلی، رفیق باشد. دیگر نمی تواند همان‏جور بخورد و بخوابد. دیگر نمی تواند همان جور که قبلاً نماز می خوانده، نماز بخواند. به تعبیر دقیق تر، سبک زندگی‏اش دچار تغییر و تحوّل می شود. این نوع بیانات را در فضای دینی داریم که نشان می دهد توجّه به سبک زندگی و عناصر اصلی در تغییر سبک زندگی، بسیار بوده است.

نکته دوّمی که در ربط بین اسلام و تحوّل در سبک زندگی باید به آن توجّه کنیم، این است که نگاه اسلام به تحوّل در انسان، نگاهی است که از ساحت های مختلف عبور می کند. اسلام در جایی، ذهنیت آدم‏ها را تغییر می‏دهد؛ نگاه دیگری به خودشان، به هستی، به آینده شان پیدا می کنند. مرحله بعد و ساحت بعدی که باید تغییر در آن رخ دهد، ایمان است. ایمان کی رخ می دهد؟ وقتی تحوّل در دل و احساس رخ داد، می شود ایمان. مرحله سوّم، «تقوا» است. روایات متعدّدی داریم که مرحله سوّم را تقوا می داند. تقوا، یعنی تحوّل در رفتار. اگر شما سبک زندگی دقیق اسلامی را می خواهید، می توانید خطبه متّقین را بخوانید که نحوه زندگی باتقواها را نشان می دهد. تمام فقرات آن خطبه زیبا، سبک زندگی یک متّقی را تصویر می کند.

نسبت سیره با سبک زندگی

آثار مربوط به سیره معصومین، عمدتاً به رفتارها توجّه داشته‏اند. مثلاً رفتارهای خاصّی که حضرت رسول در رابطه با دوست و دشمن، خانواده و همسایه و اهل جامعه ، داشته است. در یک‏سطح آن ها، می‏شود احکامی را هم از آن استخراج کرد. اما در سطح دیگر، اگر به علّت ها و جهت های آن سیره‏ها توجّه بشود، مفهوم تر و روشن‏تر می شود و قابلیت الگوگیری و تطابق با شرایط امروز هم پیدا می‏کند.

به همین خاطر، صِرف تقلید از آن سیره، خیلی معنایی ندارد. ما در شرایطی رسول را اسوه خود قرار می دهیم که نه تقلید از رفتار او بکنیم؛ بلکه با همان اصولی زندگی کنیم که او زندگی می کرد. ولو این‏که ممکن است رفتار ظاهری ما در خیلی از عرصه ها با او متفاوت باشد. اگر ما می خواهیم امروزه تابع رسول‏الله باشیم و از همان سیره استفاده کنیم، باید به اصول حاکم بر رفتارهای او دست پیدا کنیم و از آن‏ها تبعیت کنیم. البته خود آن رفتارها هم راهنمای ما خواهند بود.

نقش فقه در تدوین سبک زندگی دینی

اگرچه ما منابع دینی سرشاری در بحث سبک زندگی داریم، ولی این منابع باید به نحوی قابل تطبیق بر امروز ما بشوند. من الان نمی دانم در سبک زندگی دینی، چه‏قدر باید برای اینترنت وقت بگذارم؟ خُب در منابع دینی که این مطلب با همین لفظ، مورد توجّه نبوده است. پس یکی از مشکلات ما در بحث سبک زندگی دینی، این است که همه آن احکام و قواعدی که در خصوص زندگی برای ما آورده‏اند، باید به شکل نظام مندی تدوین بشوند. ما یک سلسله احکام پراکنده و متفرّق در عرصه های مختلف اعمّ از واجبات و مستحبّات داریم. این ها ابتدائاً باید به‏صورت یک نظام هدفمند و مرتبط، کنار هم دیده بشود.

ثانیاً باید این مجموعه با توجّه به آن اهداف، با شرایط امروز سازگار بشود. بسیاری از مطالبی که در آن روزگار، به‏عنوان سنّت ها و مستحبّات و حتّی گاهی واجبات گفته شده، باید با توجّه به همان علّت ها و حکمت هایی که در ادلّه هست، با شرایط امروز هم‏ساز و هم‏آهنگ بشود. طبیعتاً اگر چنین تغییر و تبدیلی صورت بگیرد، ما می توانیم توقّع داشته باشیم که یک رسمی داریم برای سبک زندگی دینی در قرن بیست و یکم.

ولی ما برای رسیدن به این دستاورد، راه دشواری پیش رو داریم. به هرحال، تحوّلات زندگی در گذشته، خیلی آرام بوده و همان احکام و رعایت آموزه ها، بسیاری از اوقات کفایت می‏کرد و آن چه که می خواستیم را نتیجه می داد. فضای اجتماع و نوع تعامل مردم باعث می شد كه نسل تازه، خیلی ساده به اعتقادات نسل گذشته باور پیدا کند. در همان فضای بسته و آرام، احساس ها هم شکل می گرفته و رفتارها هم دستورالعمل داشته‏اند. اما در دوره های اخیر که این تحوّل سریع و شدید را شاهد هستیم، دغدغه فقه با فاصله زمانی نسبت به این تحوّلات شكل گرفته است. لذا به نظر می رسد که عقب هستیم و باید خیلی تلاش شود تا بتوانیم جواب‏گو باشیم.

ضرورت نگاه رو به آینده در فقه زندگی

نکته دیگر این است که در این طرّاحی، فقه باید نگاه روبه جلو داشته باشد؛ نه نگاه به گذشته یا به حال. این را قدری توضیح می دهم. ما معمولاً اگر اهل برنامه ریزی باشیم، نگاه مان رو به گذشته است، چرا؟ چون حامل تجربه ها هستیم، مشکلاتی را دیده‏ایم، در سابقه های گذشته مان با ضعف هایی آشنا شده‏ایم. امروز که می خواهیم برنامه بریزیم، سعی می کنیم آن تجربه ها را دیگر تکرار نکنیم. این می شود برنامه ریزی رو به گذشته.

البته خوب است و همین هم، یک گام روبه جلوست. بالاخره نوعی برنامه ریزی است و از آن آفت های گذشته، فاصله می گیرد. ولی ضعف اوّلش این است که الزاماً به وضع موجود و مشکلات فعلی، مرتبط نیست. هر روز، فضای تازه ای داریم و هر روز، روابط جدیدی شکل می گیرد. ما باید امروز را ببینیم، تا برنامه ریزی کنیم. برنامه ریزی هایی که با نگاه به گذشته صورت می‏گیرد، طبیعتاً مشکلات امروز را در دل خود جای نداده و لحاظ نکرده است.

اما حّتی اگر برنامه ریزی ها با توجّه به امروز هم باشد، باز كامل نیست. چرا؟ چون از زمانی که شما برنامه می ریزی، تا زمانی که به اجراء می رسد و ابزار و سازوکار تحقّق آن را فراهم می کنی، دیگر امروز نیست؛ بلكه آینده است. برنامه ریز موفّق، کسی است که نه تنها گذشته و حال را می بیند، بلکه به شرایط آینده هم توجّه دارد.

پس فقه ما اگر می خواهد برای سبک زندگی انسان هم پژوهشی داشته باشد و طرحی بریزد، چاره ای جز نگاه رو به آینده ندارد. در عین این که از گذشته و حال هم نباید غافل باشیم.

نیاز به سیستم تربیتی و مدیریتی کارآمد

البته کار فقه، همیشه بیان قواعدی است که ممکن است مستقیماً به یک فعل و رفتار مشخّص، نینجامد. هیچ‏کس در جایی که می خواهد سبک زندگی را مطرح کند، خودش را ملزم نمی داند که حتماً در جزئی ترین امور هم اظهار نظر بکند. آن‏چه که فقه به‏عنوان محصول نهایی به‏دست می دهد اگر همه فرایندی که گفتم را طی کند این است که یک تصویر از مجموعه روابطی که انسان در شرایط امروز، در فضاهای مختلف باید داشته باشد، فراهم می کند.

ولی اگر این بخواهد در جامعه ریز و محقّق بشود، نیاز به برنامه ریزی های اجتماعی دارد. نیاز به مدیریت کارآمد دارد. نیاز به سیستم تربیتی قوی دارد. تا همه این ها بتوانند آن الگوی تربیتی را که توسّط فقه عرضه شده، در فضای جامعه، جزئی بکنند و در تک‏تک رفتارها رسوخ بدهند. تا سیستم تربیتی ما تغییر نکرده، تا رسانه های ما کارآمد نشده، تا برنامه ریزی و مدیریت ما با این موضوع هماهنگ نشده، حرف ها در فضای حرف می مانند و تحقّق اجتماعی پیدا نمی کنند.

منشاء و نقطه آغاز، برای تحوّل در سبک زندگی

خود غربی‏ها هم امروزه باور دارند که نگرش ها و گرایش ها، عناصر اصلی در سبک زندگی هستند. البته مسلماً نمود ظاهرش در رفتار آدم‏هاست. پس اگر می خواهید تحوّلی در سبک زندگی به‏وجود بیاورید، این تحوّل صرفاً نمی تواند در بحث اخلاق باشد. همان‏طور كه عرض کردم مردم باید با چنین باورهایی تربیت بشوند و براساس این باورهاست که گرایش های تازه ای شکل می گیرد، و رفتارهای تازه ای هم نتیجه می شود. و إلا نه اخلاق و نه احکام، هیچ‏کدام به تنهایی نمی توانند محقّق کننده یک سبک زندگی جدید باشند. از آن نقطه آغاز (باورها و بینش‏ها)، باید این تحوّل را شروع کرد. تا این مقدّمات طی نشود، آن احکام هم برای مخاطب شما جذّابیتی نخواهد داشت.

اما شروع شما با نظام تربیتی تان است. نظام تربیتی می گوید با آدمی که فعلاً با هیچ نکته تازه ای روبه‏رو نیست و در فضای طبیعی دارد زندگی می کند، چه‏جوری برخورد کنید؟ این گونه است که دین، با یک رسول یا یک مربّی، آغاز می شود و نظام تربیتی، سر صحنه عمل، ثمره خودش را نشان می دهد. این صحنه عمل، البته متّصل می شود به لایه اعتقادات.
منبع:نشریه پرتو سخن



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
شنبه 25 شهریور 1396 06:14 ق.ظ
This is very interesting, You're a very skilled blogger. I have joined your rss feed and look forward to seeking
more of your magnificent post. Also, I have shared
your web site in my social networks!
یکشنبه 12 شهریور 1396 07:15 ق.ظ
If you want to improve your know-how only keep visiting this website and be updated with the most recent gossip posted here.
شنبه 30 اردیبهشت 1396 07:40 ب.ظ
Everything is very open with a really clear explanation of the issues.
It was definitely informative. Your site is extremely helpful.
Many thanks for sharing!
یکشنبه 18 فروردین 1392 12:06 ب.ظ
سیستم تبادل لینک هوشمند و پرقدرت لینک 118 افتتاح شد برای افزایش بازدید و معرفی وبلاگ خود به دیگران لینک خود را رایگان در سیستم تبادل لینک 118 ثبت کنید.

تبادل لینک سه طرفه آسان ترین ، موثرترین و بدون هزینه ترین روش برای افزایش بازدید می باشد.
یکشنبه 18 فروردین 1392 12:06 ب.ظ

وبلاگت رو دوست داشتم افتخار میدی تبادل لینک داشته باشیم؟
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :